Begin november 2025 zag het er nog naar uit dat beleggers in 2026 fors meer belasting zouden gaan betalen over hun box 3 vermogen. Het forfaitaire rendement op aandelen en ander belegd geld zou stijgen van 5,88% naar 7,78%, een sprong waar voor de gemiddelde belegger snel een paar honderd tot een paar duizend euro per jaar mee gemoeid was. Eind november werd die maatregel teruggedraaid. In plaats daarvan zit je in 2026 op een forfait van 6%, en de heffingsvrije voet ging tegelijk omhoog naar €59.357. Praktisch gezien houd je daarmee meer over dan eerder voorspeld.
Wat er nu echt verandert in box 3
In 2026 ziet het systeem er op papier zo uit. Banktegoeden worden verondersteld tegen een rendement van 1,28% (voorlopig cijfer; het definitieve volgt na afloop van het jaar). Beleggingen tellen mee tegen 6%, en eventuele schulden mag je aftrekken tegen 2,70%. Het belastingtarief over dat berekende inkomen is 36%. De vrijstelling per persoon is opgekrikt naar €59.357, voor fiscale partners samen €118.714. Boven die grens ga je betalen.
Voor wie €100.000 in aandelen heeft staan komt het er ruwweg op neer dat je over €40.643 wordt aangeslagen. Het systeem rekent dan met €2.439 fictief inkomen, waarover 36% belasting volgt: zo'n €878. Had de stijging naar 7,78% wel doorgezet, dan was je voor diezelfde €100.000 ongeveer €260 méér kwijt geweest. Bij €500.000 belegd vermogen loopt dat verschil op tot ruim €2.800 per jaar. Vandaar de kop.
De tegenbewijsregeling is nu officieel wet
De grootste structurele verandering zit niet in de percentages, maar in de mogelijkheid om ze opzij te zetten. Sinds de uitspraken van de Hoge Raad op 6 juni 2024 mag je in box 3 belasting betalen over je werkelijke rendement als dat lager uitvalt dan het forfait. Die zogeheten tegenbewijsregeling is inmiddels in de wet gegoten en geldt met terugwerkende kracht tot 2017. In de aangifte over 2025, die je begin 2026 doet, krijg je voor het eerst de optie om je werkelijke rendement aan te geven naast de forfaitaire berekening. De Belastingdienst rekent dan voor welk getal het laagst uitkomt.
Werkelijk rendement betekent volgens de officiële uitleg van de Belastingdienst alle inkomsten uit je vermogen plus alle waardeveranderingen in een kalenderjaar. Direct rendement is dus rente op spaargeld, dividend op aandelen en huur uit vastgoed. Indirect rendement is wat je portefeuille of pand aan waarde wint of verliest, ook als je niets verkoopt. Het is alles bij elkaar, niet per categorie cherry picken.
Wanneer tegenbewijs zin heeft
In de praktijk is de regeling vooral interessant in een verliesjaar of een mager rendementsjaar. Wie in 2025 beleggingen had die per saldo nul of negatief draaiden, terwijl het forfait toch 5,88% rekent over je waarde op 1 januari, kan honderden tot duizenden euro's terugvragen. Voor spaargeld is het effect kleiner, want het forfait staat daar dichter bij de werkelijkheid. Voor de gemiddelde belegger met een mix van aandelen en obligaties valt het in goede beursjaren niet uit; in slechte jaren wel. Houd dus zicht op je daadwerkelijke rendement per kalenderjaar, niet op meerjarige gemiddeldes, want dat is niet de maatstaf van de wet.
Wel goed om te weten: je kiest het tegenbewijs voor je hele box 3 vermogen, niet per onderdeel. Als je spaarrekening prima rendeert maar je aandelen min draaien, kijken ze naar het totaal. Voor velen blijft het forfait dan toch goedkoper.
Nieuw vanaf 2026, een tweede woning kost meer
Eén stille toevoeging die makkelijk over het hoofd te zien is. Vanaf belastingjaar 2026 komt er een bijtelling voor eigen gebruik van een tweede woning, vakantiehuis of recreatiewoning. Concreet: 5,06% van de WOZ-waarde op 1 januari, vermenigvuldigd met het aantal dagen per jaar dat het pand voor jou beschikbaar staat. Het idee is dat je een privévoordeel hebt van het gebruik dat in het werkelijk-rendementsregime tot nu toe niet werd belast. Wie een vakantiehuis een paar maanden per jaar zelf gebruikt en de rest verhuurt, ziet daardoor een extra forfaitair bedrag bovenop de huurinkomsten verschijnen. Voor wie zo'n pand heeft of overweegt te kopen is dat een rekensom waar je vooraf op wil zitten.
Wat dit voor je portemonnee betekent
Concreet zijn er twee dingen om te doen. De eerste: kijk waar je nu staat ten opzichte van die €59.357 vrijstelling per persoon. Heb je net iets meer staan, dan kost een paar duizend euro extra spaargeld of belegd vermogen je verrassend weinig belasting, omdat alleen het meerdere telt. De tweede: bewaar dit jaar je transactieoverzichten, dividenduitkeringen en jaarultimo-waardes per categorie. Zonder die cijfers kun je het tegenbewijs niet leveren, en dan val je automatisch terug op het forfait. Bij een slecht beursjaar laat dat dus pijnlijk veel geld liggen.
Net als het bijzonder tarief op je bonus en de gunstigere overdrachtsbelasting onder de 35, is box 3 zo'n onderdeel van het systeem dat veel mannen pas opmerken als de aanslag binnenvalt. Het scheelt om je op tijd te verdiepen. Je hoeft geen fiscalist te worden, maar tien minuten Excel met je eigen cijfers kan al snel een paar honderd euro waard zijn.
Wat je morgen anders doet
Open de portfolio-app van je broker en noteer drie dingen voor de afsluiting van het jaar: de waarde op 1 januari 2025, de huidige waarde, en alle ontvangen dividenden en rentes tot nu toe. Doe hetzelfde voor je spaarrekeningen. Heb je vastgoed buiten je hoofdwoning, vraag bij de gemeente de WOZ-waarde van 1 januari 2026 op zodra die binnenkomt en houd bij hoeveel dagen je de woning zelf gebruikt. Met dat overzicht ga je in maart aan de aangifte beginnen met daadwerkelijke keuze, in plaats van blind een forfait te accepteren dat in een slecht beursjaar honderden euro's te hoog kan uitvallen. Dat is in box 3 het verschil tussen meebewegen en meebetalen.