Je scrolt op TikTok, ziet een gespierde twintiger die zweert bij een testosteronboost-supplement, en denkt heimelijk: misschien werkt dat wel bij mij. Je vertrouwt de bron voor geen meter, maar bestelt het toch. Volgens een nieuwe Amerikaanse enquête van Cleveland Clinic ben je daarin bepaald niet de enige man.
De kliniek ondervroeg voor de elfde editie van haar jaarlijkse MENtion It-onderzoek meer dan duizend mannen over hun gezondheidsgedrag online. De uitkomst is een tegenstelling die bijna elke man wel herkent: hij gelooft influencers niet, maar handelt er stiekem wel naar.
Driekwart gelooft er niets van, en toch
Vierenzeventig procent van de ondervraagde mannen zegt gezondheidsinformatie van influencers zelden of nooit te vertrouwen. Dat is een duidelijk cijfer, tot je het naast het volgende legt: negenendertig procent gaf toe een nieuw dieet of een wellness-trend te hebben geprobeerd nadat ze die op social media zagen. Wantrouwen en gedrag lopen dus compleet uit de pas.
Dat patroon zie je ook terug op de virale twee-weken grooming-reset die vorig jaar over TikTok raasde: niemand nam de video's serieus, iedereen probeerde de reset toch.
Zelfdiagnose op basis van een filmpje
Het zorgwekkendste cijfer uit het onderzoek gaat niet over supplementen, maar over diagnoses. Veertig procent van de mannen probeerde zichzelf al eens te diagnosticeren met informatie van social media. Bijna dertig procent gebruikte supplementen of prestatiebevorderende middelen die online werden aangeprezen, zonder tussenkomst van een arts.
Petar Bajic, uroloog en directeur van de mannengezondheidsafdeling bij Cleveland Clinic, zegt dat de timing niet toevallig is. Onderwerpen als vruchtbaarheid, testosterontherapie en de eindeloze reeks "health-maxxing"-trends staan volop in de aandacht, en dat maakt mannen extra vatbaar voor een filmpje dat een snelle oplossing belooft.
Waarom testosteron altijd de eerste verdachte is
Vermoeidheid, minder libido, moeizamer spieropbouw: veel mannen wijzen meteen naar een laag testosteron. Collega-uroloog Neel Parekh waarschuwt dat die aanname vaak te snel wordt getrokken. Dezelfde symptomen kunnen net zo goed wijzen op slaapgebrek, stress, schildklierproblemen of gewoon een periode van te weinig beweging. De testosteroncrisis is overdreven, maar niet verzonnen, zoals we eerder al schreven, en dat maakt het extra verleidelijk om elk vaag klachtenpatroon op die ene hormoon te schuiven.
Het probleem is dat een filmpje van vijftien seconden geen bloedwaarden kan meten. Een huisarts of uroloog wel, en die kan meteen uitsluiten wat het niet is.
Een markt die daar gretig op inspeelt
Dat mannen sneller naar testosteron grijpen dan naar een huisartsafspraak, is geen toeval. Klinieken en webshops die testosterontherapie aanbieden, zijn de afgelopen jaren als paddenstoelen uit de grond geschoten, en veel daarvan werven actief via influencers en advertenties op precies de platforms waar de MENtion It-enquête over gaat. Hoe groter de twijfel over "ben ik nog wel man genoeg", hoe makkelijker die twijfel te verzilveren is met een abonnement op gel, injecties of pillen.
Dat wil niet zeggen dat testosterontherapie nooit zinvol is, bij een echt vastgesteld tekort helpt het aantoonbaar. Het probleem zit in de stap ervoor: mannen die op basis van een filmpje besluiten dat ze een tekort hebben, zonder dat er ooit bloed is geprikt. Een klinische diagnose vraagt om meer dan één vermoeide maandagochtend en een overtuigende reel.
Niet alleen kommer en kwel
Het onderzoek is geen pleidooi om je telefoon in de sloot te gooien. Parekh benadrukt dat social media net zo goed motiveert: de meeste mannen zeggen dat ze door filmpjes juist meer zijn gaan bewegen en bewuster zijn gaan eten. Wie eerder twee weken zonder telefooninternet leefde, merkte trouwens dat die motivatie ook zonder scrollen prima blijft bestaan, alleen komt ze dan van jezelf in plaats van een algoritme.
De samenvatting van de campagne is kort en treffend: scroll voor motivatie, niet voor een diagnose.
Wat je morgen anders doet
Je hoeft influencers niet links te laten liggen om toch verstandig met hun advies om te gaan. Een paar vuistregels die volgens de onderzoekers al veel schelen: check wie er praat (een arts met naam en registratie, of een anonieme account die iets verkoopt), zoek een tweede bron voordat je iets bestelt, en behandel elke video die een supplement aanprijst als reclame, ook als hij niet zo gelabeld is.
En bij twijfel over vermoeidheid, libido of energie: bel eerst je huisarts, dan pas de webshop. Een bloedtest kost je een prikje, een verkeerd supplement kan je maanden kosten.
Er is ook een simpelere vuistregel die volgens Bajic verrassend goed werkt: vraag jezelf af of de video je iets leert, of je iets probeert te verkopen. Uitleg over hoe slaap en hormonen samenhangen is waardevol, ook van een leek met een goede bron. Een linkje naar "hetzelfde supplement met 20 procent korting" onder de video is een advertentie, hoe overtuigend de presentatie ook is. Dat onderscheid kost je tien seconden nadenken, en scheelt je uiteindelijk een hoop geld en een hoop onnodige zorgen.