Op de meeste kantoren in Nederland speelt zich momenteel een onzichtbare tweedeling af. De ene groep medewerkers typt elke ochtend prompts in ChatGPT of Claude alsof ze een verlengstuk van hun brein hebben gevonden. De andere groep kijkt toe, wacht af, of heeft het te druk om zich erin te verdiepen. Die kloof is in 2026 niet meer onschuldig. AI-specialist Michael Groeneweg, oprichter van de dagelijkse AI-nieuwsbrief The AI Daily, ziet het bij bedrijven door heel Nederland: de medewerkers die AI gebruiken worden productiever, en de rest raakt achterop zonder het door te hebben.
De stille productiviteitskloof
Een recente meting van onderzoeksbureau Newcom laat zien dat 7,2 miljoen Nederlanders tussen 18 en 65 jaar inmiddels AI gebruiken in hun dagelijks leven. Op de werkvloer zijn het er 4,6 miljoen. Dat klinkt als veel, maar het betekent ook dat ruim de helft van de werkende bevolking het nog niet doet. En daar zit het probleem.
De collega die wel AI gebruikt, schrijft in tien minuten een voorstel waar jij een uur over doet. Hij laat Claude zijn spreadsheets controleren, ChatGPT zijn klantmails opstellen en Copilot zijn presentaties samenstellen. Niet omdat hij slimmer is, maar omdat hij een gereedschap heeft ontdekt dat jij nog niet pakt. Volgens Michael Groeneweg is dit het patroon dat hij bij vrijwel elke organisatie terugziet: een kleine groep early adopters die drie tot vijf keer zo productief wordt, terwijl de rest op de oude manier doorwerkt.
Niemand zegt er iets van
Het bijzondere is dat die kloof zelden wordt benoemd. De medewerker die AI gebruikt doet dat vaak in stilte, op zijn eigen laptop, zonder er op de afdelingsvergadering over te beginnen. Deels omdat het nog voelt als valsspelen. Deels omdat hij vreest dat zijn efficientieverbetering zichtbaar wordt en er extra werk op zijn bord belandt.
In The AI Daily, de nieuwsbrief die Groeneweg dagelijks naar duizenden abonnees stuurt, beschreef hij onlangs hoe een enkele ondernemer met een AI-abonnement van 180 euro per maand werk verzet waarvoor je normaal een team van vijf nodig hebt. Nieuwsbrieven schrijven, SEO-campagnes beheren, e-mails automatiseren, code-reviews draaien. Allemaal met dezelfde tool. Het punt is niet dat iedereen dit morgen moet kunnen. Het punt is dat de afstand tussen degenen die het weten en degenen die het niet weten elke maand groter wordt.
Waarom bedrijven vastlopen op AI
De meeste organisaties zitten vast in wat je de pilotfase kunt noemen. Er is een enthousiaste manager die een demo heeft gezien, er wordt een proef opgezet met een klein team, en na drie maanden is iedereen het vergeten. De tool wordt niet uitgerold, de kennis wordt niet gedeeld, en de organisatie is precies terug bij af.
Het probleem is bijna nooit de technologie. ChatGPT, Claude, Gemini en Copilot werken gewoon. Je kunt ze vandaag openen en er iets nuttigs mee doen. Het probleem is dat er geen structuur is. Geen gedeelde afspraken over welke tool waarvoor wordt gebruikt, geen promptbibliotheek die iedereen kan raadplegen, geen moment waarop successen worden gedeeld. Elke afdeling begint weer bij nul.
Michael Groeneweg noemt dit het meest voorkomende patroon bij de bedrijven die hij adviseert: de technologie staat klaar, maar de organisatie weet niet hoe ze hem moet inbedden. Het verschil tussen een bedrijf waar AI werkt en een bedrijf waar AI een experiment blijft, zit niet in het budget. Het zit in de vraag of er iemand opstaat die zegt: dit is hoe we het doen, en dit is waarom.
De drie fouten die bijna iedereen maakt
De eerste fout is beginnen met de technologie in plaats van met het probleem. Een team dat ChatGPT uitprobeert omdat het kan, zonder een concreet werkprobleem in gedachten, houdt het zelden langer dan twee weken vol. Begin bij de taak die je het meeste tijd kost, niet bij de tool die het meest onder de aandacht is.
De tweede fout is denken dat AI alleen iets is voor de IT-afdeling. In de praktijk halen juist sales, marketing, HR en finance de grootste winst. Een recruiter die AI gebruikt om vacatureteksten te schrijven en cv-screeningen voor te bereiden bespaart uren per week. Een financieel medewerker die maandrapportages laat samenvatten door Claude heeft een middag per maand extra. Dit zijn geen technische functies.
De derde fout is wachten tot het perfect is. AI-tools maken fouten. Ze hallucineren soms feiten, ze missen context die jij wel hebt, en ze hebben supervisie nodig. Maar de collega die dat accepteert en ze als een slimme stagiair behandelt, haalt er nu al waarde uit. De collega die wacht tot de technologie foutloos is, wacht nog jaren.
Wat NEC en de grote jongens anders doen
Het Japanse technologiebedrijf NEC rolde onlangs Claude uit naar dertigduizend medewerkers wereldwijd en zette er een Center of Excellence omheen. Niet als experiment, maar als kernonderdeel van hun werkprocessen. Elke medewerker krijgt toegang, er zijn vaste workflows ingericht, en er wordt bijgehouden wat het oplevert.
Dat klinkt als een verhaal voor multinationals, maar het principe is hetzelfde voor een bedrijf met dertig man. De schaal is anders, de aanpak niet. Je kiest een tool, je geeft iedereen toegang, je maakt afspraken over hoe je hem gebruikt, en je deelt wat werkt. Het verschil tussen NEC en het gemiddelde MKB-bedrijf is niet het budget. Het is de beslissing om het organisatiebreed aan te pakken in plaats van het aan individuen over te laten.
De ongemakkelijke waarheid voor wie nog wacht
De Autoriteit Persoonsgegevens publiceerde deze maand een rapport waarin vier van de negen AI-risico-indicatoren voor Nederland op rood staan. Twee jaar geleden waren dat er twee. De boodschap is tweeledig: ja, AI brengt risicos mee. Maar ook: de trein rijdt al, en wie niet meerijdt moet straks harder rennen om bij te komen.
In The AI Daily las ik vorige week over een Reddit-gebruiker die Claude naar zijn belastingmap wees, do my taxes typte, en vijftien minuten later zijn aangifte klaar had. De reacties daaronder waren veelzeggend: niet verbazing over de technologie, maar herkenning. Duizenden mensen doen dit al. De vraag is niet meer of AI je werk gaat veranderen. De vraag is of je degene bent die het gebruikt, of degene die erover leest.
Wat je morgen kunt doen
Begin met een account bij ChatGPT of Claude. De gratis versie volstaat om te ontdekken wat het kan. Neem een taak die je deze week toch moet doen, een presentatie voorbereiden, een mail formuleren, een vergadernotitie samenvatten, en laat de AI een eerste versie maken. Beoordeel het resultaat, pas het aan, en meet hoeveel tijd je hebt bespaard.
Deel daarna wat je hebt gevonden met een collega. Niet als revolutionair nieuw inzicht, maar als praktische tip. Want de kloof op kantoor dicht zich niet door technologie. Die dicht zich doordat mensen het aan elkaar laten zien.