Je opent TikTok in de wachtrij bij de koffieautomaat. Drie filmpjes verder ben je een paar shirtloze dudes met serratus voor dagen voorbij gescrold. Onschuldig? Nieuw onderzoek van Flinders University zegt van niet. Drie minuten korte fitness-content is genoeg om jonge mannen meetbaar minder tevreden te maken over hun eigen lichaam, en om de neiging te vergroten om naar creatine of andere spierversnellers te grijpen.
Wat het onderzoek precies deed
De studie, gepubliceerd in het vakblad Body Image, splitste 280 mannen tussen de 17 en 30 jaar in drie groepen. Eén groep keek drie minuten naar TikTok-fitnessvideo's waarin gespierde mannen trainden of voedingsadvies gaven. Een tweede groep zag drie minuten supplementreclame met dezelfde soort lichamen op de achtergrond. De derde groep, de controlegroep, kreeg reisvideo's.
Daarna vulden de deelnemers vragenlijsten in over hoe tevreden ze waren met hun lichaam, hun voeding en hun fitheid. Ook werd gevraagd naar hun intentie om binnenkort spieropbouwende middelen te gebruiken. Het verschil met de controlegroep was opvallend en kwam binnen drie minuten al naar boven.
Fitnessvideo's scoorden slechter dan reclame
Je zou denken dat directe supplementreclame het meeste effect heeft. Verkopers willen je toch iets aansmeren. Het tegenovergestelde gebeurde. De fitnessvideo's zonder duidelijk verkooppraatje verlaagden de tevredenheid over fitness en voeding sterker dan de supplementclips. Ze maakten ook de bereidheid om naar creatine te grijpen groter.
De onderzoekers leggen uit waarom. Een fitfluencer die zonder shirt een routine voordoet, lijkt geen reclame. Het ziet eruit als advies van iemand zoals jij, alleen dan met aanzienlijk minder vetpercentage. Je vergelijkt automatisch. Bij een advertentie heb je je verdediging aanstaan, bij een influencer niet. En de aanname die er stilletjes bij komt, is dat dit lichaam normaal is en haalbaar met een poedertje en een paar setjes per week.
De Australische hoofdonderzoeker noemt het gevaarlijk omdat het beeld zo casual binnenkomt. Flinders University publiceerde de details eind april en wees erop dat juist het gebrek aan reclame-flair fitnesscontent zo overtuigend maakt.
Hoe creatine ineens een sluiproute lijkt
Een van de duidelijkste effecten in het onderzoek was de toegenomen interesse in creatine. Mannen die de fitnessvideo's zagen, gaven vaker aan dat ze er binnenkort aan wilden beginnen. Niet om een specifiek doel zoals een wedstrijd of een sterk plateau te doorbreken, maar omdat het lichaam op het scherm een vorm bezat die ze ook wilden hebben.
Creatine zelf is een prima onderzocht supplement met aantoonbare effecten op kracht en herstel. Daar is niets mis mee. Het probleem is de aanleiding. Wanneer je naar een potje grijpt omdat je drie minuten eerder een vreemde met onmogelijke proporties zag, koop je geen prestatie maar een kortere weg naar een lichaam dat misschien nooit het jouwe wordt. Wil je weten waar creatine wel en niet bij helpt? Lees ons stuk over hoe creatine je bovenlichaam sneller laat groeien dan je benen.
De stille link met muscle dysmorphia
De onderzoekers schuiven het effect niet onder de mat. Ze brengen het direct in verband met muscle dysmorphia, ook wel bigorexia genoemd. Dat is de tegenhanger van anorexia, waarbij iemand zichzelf in de spiegel kleiner ziet dan hij is en steeds meer spiermassa wil opbouwen. Bij ernstige vormen leidt het tot dwangmatig sporten, eetpatronen die niets meer met gezondheid te maken hebben en een hogere bereidheid om steroïden te gebruiken.
Volgens de Nederlandse samenvatting op Scientias waren de effecten het sterkst bij mannen die al een wens hadden om gespierder te worden. Dat is logisch en alarmerend tegelijk. De groep die het meeste risico loopt op een ongezonde fixatie krijgt via dezelfde for-you-pagina precies de content waar ze gevoelig voor zijn. Het algoritme weet dat ze blijven kijken, dus serveert het meer.
Wat dit betekent voor je dagelijkse scroll
Drie minuten klinkt als niets. Maar drie minuten is ongeveer de duur van een wachtrij, een korte plaspauze of de overgang van bed naar bus. Vermenigvuldig dat met een paar van die momenten per dag en je zit zo aan dertig minuten gespierde mannen op je netvlies, elke dag. Dat is geen fitness-inspiratie meer, dat is een drip feed van vergelijkingsmateriaal.
Drie dingen die je morgen anders kunt doen. Eén, ontvolg fitfluencers waar je niets praktisch van leert. Een houdingsuitleg of een uitlegvideo over progressive overload is bruikbaar, een shirtloze man die in slow motion een dumbbell oppakt is dat niet. Twee, druk op de drie puntjes en kies "niet geïnteresseerd" als zo'n video voorbij komt. Het algoritme leert sneller dan je denkt en wisselt content. Drie, koppel je trainingsdoelen los van je feed. Schrijf in een notitie wat jij wil bereiken, in jouw lichaam, in jouw situatie. Stress en slaap doen vaak meer voor je vorm dan een extra setje, en die hoor je veel minder vaak terug op TikTok dan eiwitshakes.
Het onderzoek is geen pleidooi om TikTok te deleten. Wel een goede reminder dat de feed je niet om de drie minuten cadeautjes geeft. Soms geeft hij je een rekening waar je pas later achter komt.