Je voelt je prima, dus waarom zou je naar de dokter gaan? Die gedachte kost mannen gemiddeld meer dan ze denken. Uit cijfers van het CBS blijkt dat mannen in 2025 duidelijk minder vaak bij de huisarts, specialist of psycholoog kwamen dan vrouwen, terwijl ze hun eigen gezondheid juist vaker als goed beoordelen. Het is deze maand Movember, de maand waarin wereldwijd aandacht gaat naar precies dit probleem: mannen die te lang wachten met hulp zoeken. Tijd om te kijken wat je lichaam je eigenlijk al een tijdje probeert te vertellen.
Je gaat minder vaak naar de dokter dan je denkt
Het CBS vroeg Nederlanders in 2025 naar hun gezondheid en zorggebruik, en het patroon is duidelijk. 66,3 procent van de mannen had in de afgelopen twaalf maanden minstens één keer contact met de huisarts, tegen 71,9 procent van de vrouwen. Bij de specialist is het verschil nog groter: 39,0 procent van de mannen tegenover 45,0 procent van de vrouwen. En bij de psycholoog, psychiater of psychotherapeut gaat het om 9,8 procent van de mannen tegenover 13,9 procent van de vrouwen.
Opvallend genoeg vinden mannen hun gezondheid zelf vaker goed: 21 procent van de mannen noemt zijn gezondheid niet goed, tegen 26 procent van de vrouwen. Ook angst- of depressiegevoelens melden mannen minder vaak, 36 procent tegen 47 procent bij vrouwen. Dat klinkt geruststellend, maar het zegt vooral iets over hoe mannen naar hun eigen lijf en gemoed kijken, niet per se over hoe gezond ze daadwerkelijk zijn. Minder klachten melden en minder vaak langsgaan betekent ook dat problemen later ontdekt worden.
Het verschil in levensverwachting wordt kleiner, maar bestaat nog
Dat late ontdekken heeft gevolgen. In 1980 leefden mannen in Nederland nog gemiddeld 6,7 jaar korter dan vrouwen. Dat verschil is geslonken tot ongeveer 3 jaar, zo bleek eind 2024. Verouderingswetenschapper Andrea Maier wijst op biologie: vrouwen hebben twee X-chromosomen, mannen maar één, wat vrouwen waarschijnlijk een iets sterker immuunsysteem geeft. Ze noemt ook testosteron als factor, dat vooral op jongere leeftijd aanzet tot risicogedrag, zoals motorongevallen.
Hoogleraar vitaliteit David van Bodegom kijkt er praktischer naar: mannen verbruiken met hun spieren meer energie en slijten daardoor net wat harder. "Mannen staan biologisch gezien met 1-0 achter," zegt hij erover. Daar komt bij dat mannen vaker zware of gevaarlijke beroepen hebben en, zoals de CBS-cijfers laten zien, minder snel naar de huisarts stappen, waardoor aandoeningen langer onopgemerkt blijven. Wil je weten hoe dat doorwerkt in concrete ziektecijfers? Lees ook ons artikel over prostaatkanker, waar diezelfde late ontdekking een grote rol speelt.
Signalen die je lichaam al een tijdje stuurt
Een artikel van Welingelichte Kringen zette begin dit jaar negen signalen op een rij die mannen vaak negeren. Een paar daarvan zijn het vermelden waard:
- Pijn in nek of schouder. Dit kan uitstralen vanuit het hart en is soms een atypisch teken van een hartinfarct, zeker in combinatie met vermoeidheid, kortademigheid of misselijkheid.
- Erectieproblemen. Bij veel mannen gaan deze jaren vooraf aan een hartinfarct of beroerte, omdat ze wijzen op beschadigde bloedvaten.
- Aanhoudende prikkelbaarheid. Dit kan samenhangen met depressie, stress, slaapproblemen of een laag testosterongehalte, niet alleen met een slechte week.
- Een vergrote of zwaardere testikel. Bij teelbalkanker is vroege opsporing cruciaal voor de kans op genezing, en dit is precies het signaal waarvoor Movember aandacht vraagt.
Je hoeft niet bij elk vaag gevoel naar de huisarts, maar een patroon dat aanhoudt is iets anders dan een slechte week. Ook je grip- en knijpkracht blijkt een opvallend betrouwbare meter: lees waarom je knijpkracht meer over je levensduur zegt dan je bloeddruk.
Praten over klachten is het makkelijkste deel
De drempel zit zelden bij de dokter, die zit bij de stap daarvoor: toegeven dat iets niet lekker loopt. Collega's, vrienden en partners merken vaak eerder dat er iets speelt dan de man zelf, simpelweg omdat die het liever wegwuift tot het niet meer anders kan. Dat dit precies de maand is waarin ook Movember extra aandacht vraagt voor mannengezondheid, is geen toeval, maar de gewoonte om klachten serieus te nemen hoort er het hele jaar bij, niet alleen in november.
Ook subtielere signalen verdienen een plek in dat gesprek. Vroege kaalheid is daar een goed voorbeeld van: lees wat vroege kaalheid kan zeggen over je gezondheid, want ook dat is een teken dat verder gaat dan alleen je haarlijn.
Maak die afspraak, ook als je je prima voelt
Je hebt geen reden nodig voor een algemene check bij de huisarts, zeker niet als je er de afgelopen jaren niet bent geweest. Een gesprek van een kwartier kost je weinig, een genegeerd signaal kan je jaren kosten. Plan deze maand die ene afspraak die je al tijden uitstelt, of het nou om je bloeddruk, je gewicht of iets gaat dat al een tijdje knaagt. November is precies het moment om dat gewoon te doen, zonder dat je er een heel verhaal aan hoeft te hangen.