Je scrolt door Instagram en binnen drie posts staat er weer een jonge kerel die zijn testosteronwaarde laat zien, gevolgd door een linkje naar een zelftest. De boodschap is steeds hetzelfde: ben je moe, prikkelbaar of heb je minder zin in seks, dan is je testosteron waarschijnlijk te laag. Een Australische studie zet daar nu grote vraagtekens bij, en een Belgische uroloog bevestigt het beeld vanuit de spreekkamer.
Wat de Australische studie precies blootlegde
Onderzoekers van de University of Sydney en de Universiteit van Kopenhagen analyseerden 46 veelbekeken TikTok- en Instagram-posts over testosterontests en -behandelingen, samen goed voor 6,8 miljoen volgers en meer dan 650.000 likes. De studie, gepubliceerd in Social Science & Medicine, vond dat 67 procent van die posts een directe koopknop bevatte en 72 procent een financieel belang had bij de boodschap. Geen enkele post onderbouwde de claims met wetenschappelijk bewijs.
Senior onderzoeker Brooke Nickel noemt het ronduit marketing: influencers framen alledaagse dingen als vermoeidheid, stress, een lagere libido of simpelweg ouder worden als een medisch probleem dat behandeling nodig heeft. Haar collega Ray Moynihan noemt het resultaat van de "manosphere" en de scheve versie van mannelijkheid die daar wordt verkocht. Lees de studie en de reacties van de onderzoekers hier.
Vermoeidheid is niet automatisch een hormoonprobleem
Dat sluit aan bij wat urologen in de praktijk zien. Piet Hoebeke, uroloog aan het UZ Gent, zei tegen VRT NWS dat een testosterontest pas zinvol is bij klachten zoals een algemeen verlies van libido, aanhoudende vermoeidheid, krachtverlies of depressieve gevoelens. Een paar gemiste ochtenderecties zijn volgens hem geen reden om meteen aan testosteron te beginnen. Bij jongere mannen komt een echt tekort bovendien nauwelijks voor: testen gebeurt normaal alleen bij een laat op gang komende puberteit, een zeer laag libido, of rond medische ingrepen zoals chemotherapie.
Wie wel klachten heeft, kan die beter eerst bespreken met de huisarts dan met een zelftest van een webshop. Je las eerder al dat slecht slapen je testosteron kan beïnvloeden, en dat is precies het soort onderliggende oorzaak die een goed gesprek met een arts naar boven haalt. Een losse bloedwaarde zegt daarbuiten weinig: testosteron schommelt door het etmaal, is 's ochtends het hoogst, en wordt ook beïnvloed door slaap, voeding en stress.
De normaalwaarden zijn breder dan je denkt
Volgens Hoebeke liggen normaalwaarden ergens tussen 200 en 900 nanogram per deciliter, met flinke individuele verschillen. Een labwaarde onder de 300 ng/dL wordt doorgaans als laag beschouwd, maar dat getal alleen zegt niets zonder de klachten erbij. Extra testosteron slikken of spuiten terwijl je waarden al normaal zijn, heeft dan ook geen zin. Het is, zoals Hoebeke het stelt, geen vitamine die je zomaar bijvult.
Dat die nuance ontbreekt op social media is niet toevallig. Een paniekerige jongeman die denkt dat zijn hormonen hem in de steek laten, is nu eenmaal een betere klant dan iemand die hoort dat zijn vermoeidheid door te weinig slaap komt. Je zag die dynamiek al terug bij andere health-hacks die ineens testosteron erbij slepen, zoals bij de populariteit van de afslankspuit die ook je testosteron zou verhogen: een bijeffect wordt uitvergroot tot hoofdverhaal zodra het verkoopt.
De risico's als je toch ongevraagd gaat spuiten
Testosterontherapie zonder medische noodzaak is niet zomaar onschuldig. Hoebeke wijst op het belangrijkste risico: het bloed wordt dikker, waardoor de kans op stollingsproblemen en trombose stijgt. Daarnaast kan het leiden tot een hogere bloeddruk, acne, haaruitval en sterke stemmingswisselingen. Het voordeel staat daar vaak niet tegenover. Meer spiermassa is mogelijk, maar wie dat met gezonde waarden wil bereiken, bouwt dat net zo goed op met training en voeding, zonder de risico's.
Dat past in een breder patroon dat je ook terugzag bij mannen die stoppen met zichzelf voortdurend te optimaliseren: niet elk signaal van je lichaam vraagt om een ingreep, een supplement of een medicijn.
Waarom dit precies nu zo hard groeit
Thuistests voor hormonen zijn de afgelopen jaren overal verkrijgbaar geworden, van drogist tot webshop, en dat heeft een markt gecreëerd die baat heeft bij twijfel. Een influencer die zijn eigen "lage" waarde laat zien en er een supplement, een kliniek of een abonnement aan koppelt, verdient meer aan een onzekere kijker dan aan een geruste. De onderzoekers van de Sydney-studie noemen dat met reden geen voorlichting, maar marketing die zich voordoet als medisch advies. Het probleem is niet dat mensen meer over hun gezondheid willen weten, maar dat de uitleg erbij vaak ontbreekt of bewust wordt weggelaten.
Wat je wel kunt doen als je je moe voelt
Voel je je al weken uitgeput, lusteloos of somber, dan is dat een serieus signaal, maar begin bij de huisarts en niet bij een zelftest die binnen drie dagen in de bus valt. Een goede nachtrust, voldoende beweging, minder stress en een gesprek over wat er echt speelt, leveren voor de meeste mannen meer op dan een hormoonbehandeling die ze niet nodig hebben. Twijfel je toch: een arts kan in vijf minuten uitleggen of een bloedtest zinvol is, zonder dat er meteen een product aan vastzit. Dat gesprek is gratis, een onnodige kuur testosteron niet, en de risico's wegen al snel niet op tegen het gevoel van houvast dat zo'n test je even geeft.